Ιστορία

Το νερό αποτελεί στοιχείο εξαγνισμού και καθαρμού. Λυτρωτικό και ζωοποιό, καθάριο και διαυγές, ήρεμο και ορμητικό χαρίζει στον άνθρωπο τη ζωή. Κι άλλοτε εμφανίζεται ως απειλή, εκδικητικό και θανατηφόρο, μαύρο και στάσιμο, ελλοχεύοντας κινδύνους. Αυτή η πολυμορφία του νερού έκανε τη λαϊκή φαντασία giagia.jpgνα πλάσει θεότητες και ιστορίες. Πολλές είναι οι αναφορές στη Μυθολογία μας στις θεότητες των νερών, σε μυθικά όντα και τέρατα, που κατοικούν σε ποτάμια, πηγές, λίμνες και θάλασσες.

nera7.jpg


ΛΕΡΝΑΙΑ ΥΔΡΑ
Η Λερναία Ύδρα, lrnai.jpgήταν ένα ερπετό με εννέα φιδίσια κεφάλια, το οποίο ζούσε στη λίμνη Λέρνα. Ο Ευρυσθέας ζήτησε από τον Ηρακλή να βρει και να εξοντώσει το τέρας. Ο ήρωας, με τη βοήθεια του ανιψιού του Ιολάου, γιο του αδελφού του Ιφικλή, εντόπισαν το τέρας στην πηγή Αμυμώνη.irakl.jpg Με ένα κοφτερό δρεπάνι ξεκίνησε να κόβει τα κεφάλια του τέρατος, όμως για κάθε ένα κεφάλι που έκοβε, φύτρωναν δύο νέα. Ο Ηρακλής τότε σκέφτηκε να καίει τη σάρκα του τέρατος αμέσως μετά το κόψιμο του κεφαλιού, προκειμένου να μη βγαίνουν καινούργια κεφάλια. Έτσι κι έγινε. Οι δύο άντρες κατάφεραν να κόψουν και τα εννέα κεφάλια του τέρατος, το τελευταίο κεφάλι όμως το οποίο βρισκόταν στη μέση του σώματος, ήταν αθάνατο. Έτσι όταν το έκοψε, ο Ηρακλής το έθαψε βαθιά μέσα στη γη και έβαλε ένα πελώριο λίθο επάνω του. Κατόπιν βούτηξε τα βέλη του στη χολή της Ύδρας, η οποία ήταν φαρμακερή. Ο συγκεκριμένος άθλος, λόγω της βοήθειας του Ιολάου, δεν αναγνωρίστηκε από το βασιλιά Ευρυσθέα. lernydr.jpg
Από τη μυθολογία αντλούν στοιχεία και οι λαϊκές μας παραδόσεις, οι οποίες αναφέρονται στο νερό και στα στοιχειά, που το συντροφεύουν. Νεράιδες, nera5.jpgδράκοντες, θεριά και στοιχειά κατοικούν σε υδάτινους τόπους.
ΝΕΡΑΙΔΕΣ

nera8.jpg


Λέγονται και Ανεράιδες ή Ανεράδες. Το όνομά τους προέρχεται από τις Νηρηίδες, τις θαλάσσιες νύμφες που ταυτίστηκαν με τις Νύμφες των πηγών. Εμφανίζονται στα σπήλαια, στις πηγές, κοντά στα πηγάδια, στα ποτάμια αλλά και στους αγρούς και στα αλώνια.
Διακρίνονται επίσης σε τοπικές και ξενικές. Οι τοπικές είναι καλές και προστατεύουν τους συντοπίτες τους, ενώ οι ξενικές είναι επικίνδυνες. Οι όμορφες Νεράιδες με μακριά μαλλιά και λευκά φορέματα είναι καλόγνωμες,nera3.jpgαν και μπορούν να γίνουν επικίνδυνες. Οι άσχημες και μαυροντυμένες είναι πάντα κακές.
Για τους Σαρακατσάνους οι λευκοντυμένες νεράιδες ζουν στις πηγές και τα ρέματα και το σούρουπο μπορεί κανείς να ακούσει τα γέλια τους. Οι μαυροφορεμένες κατοικούν στα σκοτεινά σημεία και τις χαράδρες των βουνών.

nera6.jpg


ΔΡΑΚΟΝΤΕΣ
Οι δράκοντες είναι μυθικά τέρατα που κατέχουν τα νερά των πηγών (Δρακονέρια).dragon.jpgΜύθοι για το δράκο που εμποδίζει τη χρήση του νερού και τον ήρωα που τον σκοτώνει υπάρχουν σε πολλούς λαούς και θρησκείες. Στη χριστιανική θρησκεία τέτοιος ήρωας είναι ο Άγιος Γεώργιος.aggeorg.jpg
Άλλες φορές τα στοιχειά των ποταμών παρουσιάζονται πολύ ευαίσθητα και ρομαντικά.Ένα δημοτικό τραγούδι αναφέρει:
«Κόρη ξανθή τραγούδαγε σε πέτρινο γεφύρι
και από το θλιβερό σκοπό, το θλιβερό τραγούδι,
και το γεφύρι ράγισε και το ποτάμι στάθει και το στοιχειό του ποταμού στην άκρη επετάχθει
κι ένας διαβάτης φώναξε από πέρα από τη ράχη.
Αλλαξε κόρη τον ηχό και πες άλλο τραγούδι
για να κινήσει ο ποταμός, να σμίξει το γεφύρι
και το στοιχειό του ποταμού στον τόπο του να πάει».nera2.jpg
Γυρνώντας πίσω στα πολύ παλιά χρόνια βλέπουμε ότι οι υγρότοποι έχουν παίξει ένα πολύ σημαντικό ρόλο στην ιστορία του ανθρώπου αφού αποτελούν ένα από τα πιο παραγωγικά οικοσυστήματα της γης.
Η πολιτιστική αξία ενός υγρότοπου εξαρτάται από τη σύνδεσή του με τη μυθολογία, ιστορία και λαογραφία. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πρώτοι πολιτισμοί στο παρελθόν αναπτύχθηκαν κοντά σε υγρότοπους (Μεσοποταμία, Αίγυπτος, Αρχαία Πέλλα). Σε όλους σχεδόν τους υγρότοπους συναντά κανείς ιστορικά μνημεία, ένδειξη ανθρώπινης παρουσίας και πολιτισμού.

stagonopoyloy.bmp stagonidhs.bmp stagonogloy.bmp stagonakhs.bmp
Οι σταγόνες μας συνέλλεξαν ανάλογες πληροφορίες και για τους υγρότοπους της Κρήτης:
ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΤΕ ΜΙΑ ΛΙΜΝΗ…
Στο οροπέδιο του Καθαρού στο νομό Λασιθίου oropkau.jpgυπήρχε κάποτε μια λίμνη. Στις ανασκαφές που έγιναν στην περιοχή βρέθηκαν απολιθώματα από ελέφαντεςelerh.jpg και ιπποπόταμους ippop.jpgμικρού μεγέθους. Τα απολιθώματα αυτά χρονολογούνται 450.000 χρόνια πριν.APOL.jpg
Αυτά τα ζώα εξαφανίστηκαν σταδιακά καθώς δεν μπορούσαν πια να εξασφαλίσουν την τροφή τους. Αυτά τα θηλαστικά φιλοξενούσε τότε η λίμνη του Καθαρού και αποτέλεσε τόπο θανάτου για πολλά από αυτά.
Πιστεύεται ότι έφτασαν στην Κρήτη από την Πελοπόννησο επιπλέοντας παρασυρμένα από τα θαλάσσια ρεύματα. Αφού πολλαπλασιάστηκαν ανεξέλεγκτα, εξάντλησαν όλους τους πόρους τροφής. Έτσι μειώθηκε το μέγεθός τους για να περιορίσουν την κατανάλωση τροφής και σταδιακά εξαφανίστηκαν.
Ένας επιπρόσθετος λόγος που συνέβαλε στην εξαφάνισή τους ήταν το γεγονός ότι στην Κρήτη την ίδια περίοδο υπήρχαν οκτώ διαφορετικά είδη ελαφιών, elaf.jpgτα οποία ήρθαν με τον ίδιο τρόπο με τους ιπποπόταμους και τους ελέφαντες. Αυτά τα ελάφια συνέβαλαν στην εξάντληση της τροφής.
ΛΙΜΝΗ ΚΟΥΡΝΑ
Ένας μύθος για τη λίμνη Κουρνά limnhKoyrna.jpgαναφέρει ότι στη θέση της λίμνης βρισκόταν ένα χωριό. Κάποια μέρα ένας από τους χωρικούς πήρε την κόρη του για να πάνε στα χωράφια. Στο δρόμο κάθισαν να ξαποστάσουν και η κόρη άρχισε να χτενίζει τα μαλλιά της.jan.jpg Ο πατέρας της ενώ αρχικά την καμάρωνε, ξαφνικά θσμπώθηκε από την ομορφιά της, έχασε τα λογικά του, ξέχασε ότι ήταν κόρη του και την είδε ως μια άλλη γυναίκα. Η κόρη, στην απελπισία της, ζήτησε να πει τρία μονάχα λόγια που ήταν «Βούλα και Βουλολίμνα! Κι εγώ στοιχειό στην λίμνα!». Αμέσως ο τόπος βούλιαξε και έγινε η λίμνη. Μάλιστα οι κάτοικοι παλαιότερα πιστεύανε ότι όσοι έχουν «αλαφρό ίσκιο» (βλέπουν δηλαδή φαντάσματα) βλέπουν στη μέση της λίμνης απάνω σε ένα βράχο μια κόρη να κάθεται και να χτενίζει τα ολόχρυσα ξανθά μαλλιά της.omorfh.bmp
ΛΙΜΝΗ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ- ΒΟΥΛΙΣΜΕΝΗ
Η Βουλισμένη, η γραφική κυκλική λίμνη στο κέντρο της πόλης agnikol.jpgόπου βρίσκουν προστασία μικρά σκάφη, συνδέεται με το λιμάνι με ένα κανάλι που σκάφτηκε το 1870. Πολλοί μύθοι υπάρχουν για τη Λίμνη, οι αρχαιότεροι από τους οποίους θέλουν τις θεές Αθηνά theaathhna.jpgκαι Άρτεμη theaart.jpgνα λούζονται σε αυτή.
Επίσης με τη λίμνη συνδέονται πολλοί αστικοί μύθοι, όπως ότι δεν υπάρχει πυθμένας, και ότι η Λίμνη συνδέεται με το ηφαίστειο της Σαντορίνης. Ο τελευταίος μύθος στηρίζεται στο ότι κατά την τελευταία έκρηξη του ηφαιστείου, sant.jpgτα νερά της Λίμνης φούσκωσαν και πλημμύρισαν τις γύρω από αυτήν αποθήκες.
Στον πυθμένα της λίμνης επίσης υπάρχει πολεμικό υλικό που εγκαταλείφθηκε από τους Γερμανούς στρατιώτες προτού αποχωρήσουν στο τέλος του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου.

Γνωρίζεις άλλους μύθους και δοξασίες για τα πνεύματα που υπάρχουν κοντά σε υγρό στοιχείο;

Add a New Comment
Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License